Wat is C-PTSS?

C-PTSS oftewel Complexe PostTraumatische Stressstoornis, is een psychische aandoening die ontstaat als reactie op langdurige of herhaalde traumatische ervaringen. Hoewel het lijkt op PTSS (Post-Traumatische StressStoornis) heeft C-PTSS specifieke kenmerken die het net een beetje anders maken. In dit artikel leg ik het verschil uit. 

Wat is trauma?

Om tot een goede uitleg te komen van Complexe PTSS sta ik eerst stil bij de vraag: wat is trauma? Vaak wordt gedacht dat trauma iets naars is wat je meemaakt, maar bekende trauma-experts zoals Bessel van der Kolk, Mate Gabor en Paul Conti leggen uit dat trauma niet een nare gebeurtenis op zich is. Het heeft meer met de impact van een gebeurtenis te maken op iemand. 

Wat als heftig wordt ervaren verschilt van persoon tot persoon, maar heftige gebeurtenissen hebben altijd het karakter dat het iets is waardoor iemand uit zijn natuurlijke staat van zijn wordt gehaald. Het heeft dus altijd iets te maken met impactvolle gebeurtenissen op een negatieve manier. Dan kun je denken aan: oorlog, een ongeluk, geweld, seksueel misbruik, verkrachting, een aanslag, echtscheiding, verwaarlozing van emotionele behoeften, e.d. 

De experts zeggen dan ook: “Trauma is: als emoties die gepaard gaan met een heftige gebeurtenis niet (goed) doorleefd worden, ontstaat er een negatieve verandering in iemands brein en in de beleving van zichzelf en de wereld om hem heen.” (1) (2)(3)

Verschillende soorten trauma

De soorten trauma’s worden ook weer verder gecategoriseerd. Zo heb je dus PTSS, C-PTSS, generationeel trauma, geboortetrauma, ontwikkelingstrauma, jeugdtrauma en nog vele andere soorten trauma. Het gaat in de kern allemaal om trauma, maar zoals je in de woorden terugziet, zoomt elk ‘soort’ meer in op een specifiek onderwerp. Als iemand bijvoorbeeld last heeft van een geboortetrauma hoeft die persoon niet perse Complexe PTSS te hebben.  

PTSS: Enkele, intense gebeurtenis

Voordat we verder inzoomen op wat Complexe PTSS is, is het goed om eerst uit te leggen wat PTSS is. Dit doe ik aan de hand van een voorbeeld.

Stel je iemand voor die volop én gezond in het leven staat een ernstig auto-ongeluk meemaakt op zijn dertigste. Na verloop van tijd herstelt die persoon fysiek van het ongeluk, maar heeft hij nog wel last van angstaanvallen, nachtmerries en flashbacks van het ongeluk. 

Door deze enkele, intense gebeurtenis op een volwassen leeftijd is zijn gevoel van veiligheid weg. Elke keer dat hij een auto ziet of in een soortgelijke situatie terechtkomt, schiet zijn hartslag omhoog alsof hij weer in dat ongeluk zit. Tijdens de nacht wordt hij ook angstig en badend in het zweet wakker. Dit kan het dagelijkse functioneren enorm beïnvloeden, maar zijn basale vertrouwen in de wereld en in anderen blijft vaak nog wel in tact. (4) Hij heeft dus last van een Post Traumatische StressStoornis.

C-PTSS: Langdurig trauma en diepgaande gevolgen

C-PTSS gaat verder op de definitie van PTSS. Stel dat iemand niet één heftige en traumatische gebeurtenis meemaakt in zijn leven, maar meerdere, voornamelijk in de leeftijd van 0 t/m 15 jaar. 

Door deze langdurige aard van dreiging, angst en pijn verliest iemand vaak zijn gevoel van identiteit en raakt die persoon het vertrouwen kwijt in de mensen om zich heen. Het lukt zo iemand dus niet om de traumatische gebeurtenissen te scheiden van zijn identiteit. Ze zijn dus als het ware versmolten met elkaar.