Internal Family Systems therapie (IFS) is voor mij een pareltje onder alle therapievormen. Het is compleet, liefdevol en biedt krachtige handvatten voor innerlijk werk. In dit artikel leg ik uit wat IFS precies inhoudt, hoe het je kan helpen en waarom ik het als één van de meest waardevolle therapieën beschouw.
Wat is Internal Family Systems?
Internal Family Systems (IFS) is een model dat erop gericht is om innerlijke harmonie te creëren tussen delen en Zelf, met als gevolg dat trauma geheeld wordt. Om dit beter te begrijpen, is het goed om te weten wat IFS hiermee bedoeld.
Het uitgangspunt hierbij is dat de menselijke geest van nature opgedeeld is in allemaal delen. Deze delen hebben verschillende rollen en talenten die tot uiting komen via gedachten, woorden, bewegingen, acties en daden.
Deze delen worden volgens het model beschouwd als sub-persoonlijkheden waarmee je contact kunt maken om te luisteren of voelen wat er in hen leeft. Het model zal dus nooit zeggen dat het niet normaal is als je meerdere stemmen in jezelf hoort praten, omdat het ervanuit gaat dat dit volkomen normaal is voor ieder mens. Dit in tegenstelling tot veel andere therapievormen die uitgaan van een mono-mind waarin je geleid wordt door één innerlijke stem.
In plaats van één innerlijke stem gaat Internal Family Systems uit van de aanwezigheid van meerdere delen en een andere sterke kracht in ieder mens, namelijk: Zelf. Deze innerlijke kracht heeft de natuurlijke gave om de verschillende delen met liefdevolle aandacht te begeleiden, zoals een dirigent zijn orkestleden aanstuurt om samen een harmonieus geheel te vormen.
Het effect van belaste delen in IFS
Verschillende delen zijn dus van nature al aanwezig in ieder mens, en de ontwikkeling ervan is voortdurend in beweging. Het kan gebeuren dat sommige delen al vanaf jonge leeftijd hun oorspronkelijke rol inruilen voor een andere, om ‘het systeem’ — jouw innerlijke wereld — te beschermen. Deze delen noemen we belaste delen.
Hoewel alles in jou in beweging is, kan een deel bevriezen in een beschermende rol als het ooit in een pijnlijke situatie terecht is gekomen waar het zich geen raad mee wist. Als niemand naar zo’n deel luistert en het helpt herstellen, blijft het vastzitten in het verleden. Veel van deze delen blijven jarenlang onopgemerkt. Als ze al de kans krijgen om zich te laten horen, hebben ze vaak op allerlei manieren geprobeerd om aandacht te vragen — meestal zonder dat jij je daar bewust van was.
De meeste belaste delen zijn meestal hele jonge delen die geraakt zijn door gebeurtenissen in het leven. Door de methode van Internal Family Systems toe te passen, kun je belaste delen ontdekken en ontleden tot aan het diepste punt waar hun pijn ooit is ontstaan. Zodra je die diepe pijn kunt bevrijden, heelt het deel de wond en neemt het weer zijn oorspronkelijke rol aan. De rollen kunnen trouwens per persoon compleet verschillend zijn.
Welke belaste delen zijn er?
Om het principe van Internal Family Systems een beetje te begrijpen, is het goed om te weten welke soorten belaste delen er zijn.
Exiles: de verborgen pijn
Exiles bevinden zich in de kern van de emotionele wonden die we met ons meedragen. Deze wonden zijn vaak zo pijnlijk dat ze in de loop van de tijd omringd worden door beschermende delen die ervoor zorgen dat de pijn niet het hele systeem overspoelt. Exiles zijn vaak hele jonge delen die zich kwetsbaar voelen door trauma of pijnlijke ervaringen. Ze kunnen lange tijd verborgen blijven, totdat andere delen, zoals managers en firefighters, het mogelijk maken om ze voorzichtig te benaderen. Het helen van exiles brengt rust en balans terug in het systeem, omdat de beschermende delen hun ‘wachtersrol’ kunnen loslaten en hun oorspronkelijke functies kunnen hervatten.
Managers: de beschermers van het systeem
De managers zijn de wachtersposten waar ik in de vorige alinea over schreef. Managers zijn de beschermende delen die actief proberen om de pijn van de exiles weg te houden. Ze zijn altijd op hun hoede en proberen een gevoel van controle en stabiliteit te bewaren. Managers uiten zich op verschillende manieren, soms in positieve, ogenschijnlijk beheersbare vormen zoals hard werken, perfectionisme, kritisch denken, of constant bezig zijn. De rol van de manager is om een buffer te creëren, zodat je niet geconfronteerd wordt met de pijn van de exiles. Toch kunnen deze mechanismen soms te rigide worden, waardoor ze andere delen van je leven overnemen en het moeilijker wordt om met emoties op een gezonde manier om te gaan.
Firefighters: de overlevingsstrategen
Firefighters komen in actie wanneer de managers niet meer in staat zijn om de pijn van de exiles tegen te houden. Dit gebeurt vaak wanneer de spanning te hoog oploopt of wanneer het systeem onder stress staat. Firefighters gebruiken altijd destructieve manieren om pijn snel en effectief te verdoven of te vermijden. Dit kan leiden tot gedragingen zoals zelfbeschadiging, eetbuien, alcoholmisbruik, agressie of dissociatie. De intentie van de firefighter is altijd overleving — het doel is om de pijn van het moment te stoppen, maar op lange termijn kunnen deze tactieken je alleen verder van de heling afbrengen.
Legacy burdens: het gewicht van voorouders
Legacy burdens zijn overtuigingen, emoties of patronen die we hebben meegekregen van onze familie, cultuur of voorouders. Ze manifesteren zich dus ook in delen die belast zijn. Ze zijn vaak ontstaan vanuit trauma of moeilijke omstandigheden in vorige generaties. Ooit dienden ze om te overleven, maar in het hier en nu houden ze ons meestal alleen maar tegen.
Persoonlijk heb ik meerdere legacy burdens in mijn systeem leren kennen. Zo heb ik die van het Servische volk, mijn overgrootopa en mijn moeder ontmoet. Heel fascinerend om hier mee in contact te komen.
Unattached burdens (UB’s): invloeden van buitenaf
Dit zijn zware gevoelens of overtuigingen die niet uit je eigen ervaring of familiegeschiedenis komen, maar die je van buitenaf hebt opgepikt. Bijvoorbeeld via het collectief of zelfs energetisch. Ze horen niet echt bij een innerlijk deel van jezelf, maar kleven er als het ware aan vast. Je kunt ze herkennen aan hun intentie: ze hebben nooit een goede bedoeling voor jouw systeem. Het is moeilijk om ze te herkennen. Dat vergt écht meer kennis en oefening van IFS.
Zelfenergie: je innerlijke superpower
Omdat belaste delen vaak vastzitten in een beschermende rol, zijn ze vaak moeilijk te benaderen. In IFS wordt Zelfenergie als de sleutel gezien tot het helen van deze delen. Het is de energie die je in staat stelt om met compassie en kalmte contact te maken met deze vastgezette delen, iets wat met gewone denkprocessen vaak niet lukt.
Zelfenergie heeft de kracht om de bescherming van de belaste delen te doorbreken, zonder ze te veroordelen of te overrompelen. Het stelt je in staat om deze delen met liefde en begrip te benaderen, waardoor ze de ruimte krijgen om hun oorspronkelijke rol weer in te nemen. Het is als een superkrachtig schoonmaakdoekje dat de innerlijke wonden voorzichtig schoonveegt, waardoor ruimte ontstaat voor genezing.
Tijdens mijn behandelingen in de reguliere GGZ heb ik nooit geleerd om bewust in contact te komen met deze innerlijke kracht, terwijl ik nu weet dat het een essentieel onderdeel is van het helen van innerlijke wonden. Ook heb ik hierdoor meer het gevoel gekregen dat ik in mijn kern helemaal niet kapot ben, maar over een mooie innerlijke kracht beschik die leeft.
Waarom vind ik Internal Family Systems bijzonder?
Inmiddels heb ik veel gelezen, meerdere sessies gedaan, podcasts geluisterd en verdieping gezocht met mijn man die de IFS Level 1-opleiding heeft gevolgd. In mijn beleving gaat het veel dieper dan menig ander psychotherapeutisch model.
Ik vind het dan ook een hele bijzondere therapievorm. Waarom?
- Het is zó liefdevol dat het zelfs voor zwaar belaste systemen toegankelijk blijft.
- Ik kwam erachter dat ik in de kern toch niet kapot was.
- Heling vind plaats vanuit Zelf, die onverwoestbare kern.
- Door mijn delen te leren kennen, ging ik met andere ogen naar mezelf kijken.
- Het helingsproces werd als het ware in kleine stukjes opgedeeld.
- De methode omvat body, mind, spirit-connection.
- Generationeel en collectief trauma is niet vreemd.
- Ik kan het inmiddels toepassen zonder een therapeut.
- Je krijgt niet het gevoel dat je raar bent als je meerdere innerlijke stemmen hoort.
Wat is Internal Family Systems Therapie?
Tijdens Internal Family Systems Therapie leer je de principes van deze methode in de praktijk toe te passen. Je traint jezelf om contact te maken met je belaste delen én om je zelfenergie bewust beschikbaar te maken. Hierdoor herstel je de relatie tussen de delen en Zelf.
Vooral in het begin is het fijn om dit samen te doen met iemand die ervaren is in IFS en Zelfenergie beschikbaar stelt. Zeker in het begin kunnen meerdere delen tegelijk aandacht vragen, wat overweldigend kan zijn. Een therapeut die zelf stevig verankerd is in zijn eigen Zelfenergie kan dan helpen om deze ervaring in goede banen te leiden.
Ben je benieuwd?
Ben je benieuwd hoe je die energie vanuit Zelf precies herkent? Ontdek het in het artikel: “Ontdek de kracht van Zelfenergie met IFS-Therapie” en leer hoe je deze kracht kunt gebruiken om je innerlijke wereld in balans te brengen.
Referenties
Het artikel is gebaseerd op kennis uit de volgende bronnen:
Vond je dit een leuk artikel? Deel het!
Gerelateerde artikelen
